2011ko otsailaren 13an, Irratiaren Nazioarteko Eguna (INE) aldarrikatu zuten UNESCOko estatu kideek, eta Nazio Batuen Batzar Nagusiak Nazioarteko Egun izendatu zuen 2012an.<\/p>\n\n\n\n
Nazioartean, irratia da herritarrek gehien kontsumitzen duten hedabidea. Ahots desberdinak mahai gainean jartzeko bitarteko bat da, hainbat komunitate ordezkatuz eta haiei espazio bat eskainiz. Era berean, hainbat eremutan dauden iritzi aniztasunaren isla da, ikuspuntu desberdinak azaltzeko aukera ematen baitu.<\/p>\n\n\n\n
Irratiek iritzi publikoan eragiten dute, hau moldatuz eta, ondorioz, nazioko eta nazioarteko egoeretan eragina izan dezakeen narratiba bat kokatzen dute. Hain zuzen ere, aurten ospatuko den Irratiaren Nazioarteko Egunaren 12. edizioaren gaia \u201cIrratia eta Bakea\u201d da. Ildo horretan, UNESCOk irrati independentearen garrantzia azpimarratzen du, gatazken prebentziorako eta bakea sendotzeko funtsezko zutabe gisa.<\/p>\n\n\n\n
Irrati independentearen esparruan murgilduz, komeni da \u201cirrati komunitario\u201d edo \u201cirrati libre\u201d gisa ezagutzen dena aipatzea. Komunikabide komunitarioek edo irabazi-asmorik gabeko komunikabideek zerbitzu bat egitea eta komunitatearen garapena sustatzea dute eginkizun nagusi. Izendapena edozein dela ere, hedabide horiek hainbat ezaugarri partekatzen dituzte, hala nola demokraziaren defentsa, iritzi-aniztasunaren errespetua eta komunikaziorako eta informaziorako eskubidearen defentsa eta komunitate jakin batzuetako kideen adierazpen-askatasuna, komunitate horiek lurraldekoak edo etnolinguistikoak izanik.<\/p>\n\n\n\n
Urteetan zehar, hedabide komunitarioek elkarteak eta kolektiboak eratu dituzte. Horrela, maila globalean Irrati Komunitarioen Munduko Elkartea (AMARC) dago, Espainian Komunikabideen Sarea (ReMC) eta Galizian Rede Galega de R\u00e1dios Libres e Comunit\u00e1rias (Regarlic). Lankidetza eta trukea azpimarratzeaz gain, irrati komunitarioek dauden baldintzak aldatzea bilatzen duten proiektuak barnebiltzen dituzte. Era berean, zenbait kasutan, oso tresna erabilgarriak dira hizkuntza gutxituak berreskuratu eta kontserbatzeko.<\/p>\n\n\n\n
Ildo horretan, zenbait adituk diote irratia, eta bereziki irrati komunitarioak, funtsezko tresnak direla hizkuntza gutxituak babesteko. Horregatik, bai Europan, bai Latinoamerikan, hainbat lege onartu dira kultura-aniztasunaren alde eta hizkuntza indigenako emisioen alde. Mar\u00eda P\u00eda Matta AMARCeko lehendakari ohiak adierazi zuen bezala, “Irrati komunitarioez ari garenean, giza eskubideez ari gara”. Era berean, Antxeta Irratiko Agus Hernanen ustez, \u201cIrrati komertzial batek egokitu egingo du programa publizitate gehiago saltzeko, eta irrati publiko batek Estatuaren interesak ordezkatzen ditu. Irrati komunitario batek ahotsa ematen die aurrekoetarako sarbiderik ez duten sektoreei, eta, kasu askotan, desagertzeko arriskuan dagoen hizkuntza gutxituari zerbitzu espezifikoa ematen dio\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Hala ere, proiektu horiek hainbat zailtasun dituzte beren lana aurrera eramateko, eta legezkotasunaren gaia da erronka handienetako bat. Hedabide komunitarioei dagokienez, Europa ez da legedi aurreratuena duen kontinentea, eta Espainia ez da, inondik ere, kontinenteko legedi aurreratuena duen herrialdea. Izan ere, Hernanek adierazi du Espainian irrati komunitario guztiak, bi izan ezik, legez kanpokoak direla, edo beste hitz batzuetan esanda, lizentziarik gabe funtzionatzen dutela. Unibertsitario Aktiboen Kolektibotik adierazi dutenez, Espainia emisora komunitarioekiko diskriminazioaren adibide argia da, irabazi asmorik gabeko erakundeei frekuentziak eskuratzea eragozten dieten arauak onartzen baitituzte. Egoera are okerragoa da putzuaren beste aldean; izan ere, Latinoamerikako hainbat herrialdetan zuzenbide penala aplikatzen zaie eta kartzela eta isun ekonomikoekin zigortzen dituzte.<\/p>\n\n\n\n
Testuinguru horretan, beharrezkoa da irrati komunitarioek duten garrantzia azpimarratzea, ahotsa ez dutenei honakoa ematea ahalbidetzen baitute. Hizkuntza gutxituei dagokienez, oinarrizko eskubideekin hertsiki lotuta daudela ulertu behar da. Nazioarteko legediak herritar guztiei komunikabideetarako sarbidea bermatzen dienez, ezinbestekoa da irrati libreak eta komunitarioak egotea, kultura mantentzen eta hizkuntza gutxituak sustatzen laguntzen baitute.<\/p>\n\n\n\n
Iturriak<\/strong><\/p>\n\n\n\n AMARC ALC. Asociaci\u00f3n Mundial de Radios Comunitarias. Am\u00e9rica Latina y Caribe.\u00a0 https:\/\/www.amarcalc.org\/<\/a>\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n Banch\u00f3n, Mirra. 2013. \u201cLa radio, salvaci\u00f3n de lenguas minoritarias\u201d. Deutsche Welle. https:\/\/www.dw.com\/es\/la-radio-salvaci%C3%B3n-de-lenguas-minoritarias\/a-17166495<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n D\u00eda Mundial de la Radio. 2023. UNESCO. <\/em>https:\/\/www.unesco.org\/es\/days\/world-radio<\/a> <\/p>\n\n\n\n Fern\u00e1ndez, Mariano, Isabel Lema y Roberto Catoira. 2016. \u201c\u00bfQu\u00e9 son las radios comunitarias?\u201d. Colectivo Universitarios Activos (CUAC). https:\/\/medioscomunitarios.net\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/concepto-medios-comunitarios-cuac-fm.pdf<\/a>\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201cPromoviendo las lenguas minoritarias en Europa a trav\u00e9s de los medios de comunicaci\u00f3n comunitarios\u201d. 2014. Ponencia de Isabel Lema Blanco. https:\/\/cuacfm.org\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Ponencia_Isa_Lema_Estrasburgo2015.pdf<\/a>\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201cTransmisiones de radio en las lenguas minoritarias: donde estamos, a d\u00f3nde debemos ir\u201d. 2013. AMARC Europe. https:\/\/amarceurope.eu\/radio-<\/a><\/em>broadcasting-in-minority-languages-where-we-are-where-we-should-go-2\/?lang=es<\/a>\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n