Eta zure semea diseinatu ahal izango bazenu?

Imajinatu une batez zure seme edo alabaren begiak, altuera edo gaitasunak hautatzeko aukera dagoela, bideo-joko bateko pertsonaia bat osatzen ari bazina bezala. Oso urrun dirudien arren, edizio genetikoa, adimen artifizialean egindako aurrerapenak eta gizakiekin egindako ikerketak hain azkar ari dira aurrera egiten, ezen atzo zientzia fikzioa zena, gaur zientzialarien mahaia ukitzen hasi baita.

Eta noski, hemen pizten dira alarma guztiak, izan ere, gaixotasun larri bat sendatzearen eta pertsonak nahieran diseinatzen hastearen artean tarte izugarria dago, eta lerro hori gurutzatzeak errespetu dezente ezartzen du.

Izan ere, UNESCOk berak dilema horri heltzen dio The right to know: open knowledge ecosystems and AI txostenean, zientziak balazta etiko argiak behar dituela ohartaraziz. Teknologia horiek ezin dira geratu interes pribatuek soilik kontrolatzen duten “eremu gris” moduko batean. Hala da, azkenean, galdera nagusia ez da bakarrik zientzia noraino irits daitekeen, baizik eta noraino iritsi beharko lukeen. Eta, batez ere, nork erabakitzen du zein lerro gurutzatu beharko genituzkeen eta zein izan beharko liratekeen ukiezinak.

Hain gauza serioarekin jolasten dugunean, erantzuna ezin da soilik laborategi baten edo enpresa pribatu baten errentagarritasunaren mende egon; eztabaida irekia eta gizarte osoarena izan beharko luke. Izan ere, zientziarako eskubideak hori ere esan nahi du, ez bakarrik ekartzen digun onaz gozatzea, baizik eta informatuta egotea eta gure etorkizuna erabat aldatuko duten gauzei buruz hitz egitea.

Atenas, J. (2026). The right to know: open knowledge ecosystems and AI. UNESCO.  https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf000039930

Lucía Paulo Segura. Deustuko Unibertsitateko Nazioarteko Harreman eta Zuzenbideko gradu bikoitzeko ikaslea. https://www.linkedin.com/in/luciapaulo/?isSelfProfile=true

Irudia: Magnific