Teknologia eta bakea

Blogerako sarrera hau, nahiz eta sare sozialen gaiarekin muga egin, izaera orokorragoa duen gai bati buruzkoa izango da. Gertatzen ari diren aurrerapen teknologikoek, askotan itxaropena eman ez ezik, kezkatzen gaituzte. Teknologiak ekartzen dituen aldaketa izugarriek pertsonok eta gure bizimoduak aldatzen dituzte, eta askotan, aldaketa horrek ez digu mesederik ere egiten. Horregatik, teknologiaren eta bakearen arteko erlazioari buruz hitz egiten saiatuko naiz labur-labur, erlazio horrek dakartzan erronka batzuk eta gogoeta egiteko balio dezaketen gai batzuk planteatuz.

Ustezko aurrerapen guzti hori (eta testuaren tesi nagusiarekin hasiko naiz) ez da hala, helburu edo fin batera bideratzen ez bada. Hau da, gizadiaren onurarako bideratuta ez dagoen hobekuntza teknologikoa ez da benetako hobekuntza. Beraz, pertsonen bizi-kalitatea nabarmen hobetzeko aukera dagoenean, baliabideak erraz eskuratzeko, lanaren kalitatea hobetzeko, lanerako behar diren orduak murrizteko, bizi-maila iraunkorrak lortzeko eta abarrerako gaitasuna dugun unean, galdetu behar diogu geure buruari ea teknologia hori zer eskuetan dagoen eta benetan helburu batekin “hazten” ari den.

Momentu honetan potentzia handien arteko gerra teknologiko bat bizitzen ari gara, non euren artean trabak jartzen diren eta helburua kontrakoa aurreratzea den, soilik garaitzeko. Badirudi lankidetza eta bide komuna ez daudela inoren planen artean, enpresen artean ez egoteaz gain (portaera normala da logika izugarri lehiakorra nagusi den sistema batean), beste eragile batzuen artean ere ez baitaude. Jarduteko modu hori benetan etsigarria da bakea maila globalean lortzeko.

Gainera, ikerketa teknologikoaren zati handi bat helburu militar/armamentistikoekin egiten da, hau da, helburua kontrakoa suntsitzea eta menderatzea da. Biztanleria zibilera iristen diren aurrerapenak, nolabait ere, “bigarren mailakoak” izaten dira. Beraz, galdera da: zer etorkizun ari gara eraikitzen suntsipenera bideratutako teknologia batekin, bake helburuetara bideratutakoarekin baino? Hazkunde- eta garapen-adierazleetan bertan ere (gutxienez nagusienak eta ezagunenak) ez gara gai bereizteko armak ekoizten dituen eta kutsadura handia duen ekonomia bat eta iraunkortasuna eta, erabiltzaile guztien onerako, teknologiaren erabilera arduratsua bultzatzen dituen ekonomia batetik. Horregatik, teknologia eta bakea erlazionaturik aztertu behar dira eta ikusi nola bideratu bitarteko hori -eta ezin zaigu ahaztu teknologia bitarteko bat dela- gure helburura, bakera.

Alde negatibo eta apur bat ezkor honen ondoren, nabarmendu behar da teknologiak lagundu egin dezakeela, eta kasu batzuetan laguntzen duela jada, komuneko, elkarrizketako eta bakearen aldeko aktibismoko espazioak eraikitzen. Sare sozialak, Internet, adimen artifizialak eta gaur egun modu masiboan erabiltzen ditugun beste aurrerapen teknologiko batzuk bezalako elementuek balio dute pertsonak konektatzeko, bidegabekeriak ikusarazteko, beste errealitate batzuk ezagutzeko eta eskala globalean aurre egin behar diegun arazoei irtenbide sortzaileak proposatzeko. Hala ere, tresna era kontziente eta konprometitu batean erabiltzeko atea irekitzen baduen ere, ez da horrelako teknologien erabilerarik ohikoena.

Ondorio gisa, zehatz-mehatz galdetu behar diogu geure buruari nora iritsi nahi dugun, teknologiaren erabilera eraginkorra egin ahal izateko. Nora bideratuko dugu kapital teknologiko hori guztia? Nola egiten digu mesede? Are gehiago, agian geure buruari galdetu beharko genioke ea teknologia hori guztia beharrezkoa den ala gutxiagorekin hobeto bizitzeko gai izango ginateken.

Unai Ortiz Urbizu. Deustuko Unibertsitateko Filosofia, Politika eta Ekonomiako graduko ikaslea. www.linkedin.com/in/unai-ortiz-858814217

Azalaren argazkia: Nazio Batuak / ITU