Bakearen Urtxoa eta bake eskubidea

Duela egun batzuk ezagutu ahal izan nuen Ruper Ormaza, UN Etxea (garai hartan UNESCO Etxea zena) elkartearen sortzaileetako bat eta 2001 eta 2016 artean elkarteko lehendakaria izan zena. Begoña Guzmanek eta biok aurtengo “Eman minutu 1” gaiaz hitz egin genion, eta bakeari buruzko hausnarketaren bat egin zezan gonbidatu genuen; eta Ruperrek abesti hau utzi zigun:

BAKEAREN URTXOA. Mixel Labeguerie.

Abesti honek Gerra Zibilaren ondorengo garaiera garamatza. Garai horretan euskal herritarrek jasan zuten errepresioaz hitz egiten digu. “Euskaldunen urtxoa, otoi, mintza bedi” esaldiarekin, euskal gizarteak euskaraz hitz egiteko jasan zuen debekuaren aurkako protesta ulertzen da.

Bakearen eta adiskidetzearen aldeko deia da, itxaropenari eta batasunari erreferentzia egiten dioten metaforak eta sinbolismoak erabiliz. Obra honen bidez, bakerako eskubidearekin lotutako hainbat alderdi garrantzitsuri buruz hausnartzera gonbidatzen gaitu.

Bakearen usoa itxaropenaren sinbolo unibertsala da eta etorkizun hobe baten aukera. Abestiak sinbolo hau erabiltzen du pertsonak bakean fedea ez galtzeko eta inspirazio bezala erabiltzeko, gatazka eta sufrimendu garaietan batez ere.

“Bakearen urtxoa” k ere azpimarratu du garrantzitsua dela iraganeko sufrimendua ez ahaztea eta biktimen oroimena gogoan izatea. Sufritu duten pertsonak gogoratzea eta ohoratzea funtsezkoa da bake iraunkorra eraikitzeko eta iraganeko akatsak ez errepikatzeko.

Bakerako eskubidea giza eskubideei lotuta dago. Abestiak gerrak eta zapalkuntzak sufritu izan direnak kontsolatzearen eta babestearen garrantzia nabarmentzen du, bakea lortzeko giza eskubideak babestu eta sustatzeko beharra islatuz.

Hezkuntzak eta kulturak, abestiak eta arteak barne, berebiziko garrantzia dute eskubide horren sustapenean. “Bakearen urtxoa” hezkuntza-tresna bat da, bakeari eta adiskidetzeari buruz irakats dezakeena. Musikaren eta beste arte modu batzuen bidez, errespetuaren eta ulermenaren kultura sustatu dezakegu.

Era berean, pertsonen erresilientzia eta gainditzeko gaitasuna azpimarratu nahi nituzke. Ustekabeak gorabehera, garai zailetan sor daitezkeen indarra eta itxaropena nabarmentzen ditu abestiak, pertsonei aurrera egiten eta bakean eta justizian itxaropena ez galtzen lagunduz.

Abestiak, pertsonak bakearen eta justiziaren aldeko mugimenduetan parte hartzera bultza ditzake. Musikak eta arteak pertsonak mobilizatzeko eta aldaketa soziala sortzeko ahalmena dute. Abesti horrek ekintza kolektiboa nola motiba dezakeen hausnartzea funtsezkoa da, eskubide honen sustapenean duen eragina ulertzeko.

Era berean, hainbat talde eta komunitateren arteko elkartasunerako deia egiten da. Denok batera lan egitera bultzatzen gaitu, gure ezberdintasunak alde batera utzita, bakea lortzeko. Ideia hori funtsezkoa da bakerako eskubidearen testuinguruan, ahalegin kolektibo baten bidez bakarrik eraiki dezakegu mundu bidezkoago eta baketsuago bat.

Hausnarketa pertsonal txiki bat bezala, gehitu nahi nuke kantuak gogorarazten didala, erronkak izugarriak eta oso handiak diren arren, ahalegin txiki bakoitzak balio duela. Bakearen usoak, etorkizun hobe baten itxaropenarekin, guztiok helburu hori lortzeko landu behar dugun erantzukizuna ere sinbolizatzen du.

Marta Pertika Jiménez. Deustuko Unibertsitateko Nazioarteko Harreman eta Zuzenbideko gradu bikoitzeko ikaslea. https://es.linkedin.com/in/marta-pertika-129a57280